Weblog Vrije Gemeente Amsterdam

2 september 2007

De seculident

Filed under: Alain Sadon — Alain Sadon @ 5:19 pm

michaelangelo_big.jpg
The Creation of Adam. Michelangelo. 1508-1512

Een breed spectrum van mensen voelt zich tot de Vrije Gemeente aangetrokken. Zoveel was altijd wel duidelijk, maar de laatste tijd ben ik twee uitersten aan dit spectrum gaan waarnemen. Aan de ene kant van het spectrum hebben we de mensen waar onze vice-voorzitter Jan Oegema zich hard voor maakt en regelmatig in de Trouw over publiceert: de kerkverlaters. Mensen die, emotioneel en cultureel vaak diepgeworteld in het christendom, met pijn in het hart en met goed verstand niet meer kunnen geloven wat dominee of priester hen voorhoudt. In dit verband hoorde ik Jan een jaar geleden het woord ‘christidenten’ voor deze kerkverlaters gebruiken. Christidenten verzetten zich tegen de overheersende opvattingen van ‘het’ christendom, maar voelen zich wel nog steeds christen.

Bij mij, aan de andere kant van dit spectrum, zit het wat anders: ik ben seculier opgegroeid. Studie en wetenschap stonden bij mij thuis hoog in het vaandel, de kerk was dat oude gebouw op de hoek van de straat waar je zo fijn op het dak kon keten en God zoiets als Sinterklaas. Desalniettemin ben ik vanaf mijn 27e jaar zeer geïnteresseerd geraakt in religie en spiritualiteit. Het seculiere verhaal bleef weliswaar het meest ware verhaal, maar blijkbaar ook weer niet een compleet bevredigend verhaal. Mijn ervaring van het leven resoneerde niet of in ieder geval niet-volledig met de werkelijkheid zoals de seculiere wereld mij die voorhield. Er ontbrak iets, en begon te zoeken via spiritualiteit en religie.

Als we Jan’s kant van het spectrum in dit verband ‘christidenten’ blijven noemen, dan ben ik een ‘seculident’, een seculier dissident, laat ik ook eens een neologisme construeren. Ik verzet mij tegen een éénzijdig seculier of verlicht wereldbeeld, maar vóel mij wel seculier omdat daar mijn wortels liggen. Het is mijn thuis. Ik voel mij verlegen in de werelden van de religie: wat weet ík daar nu van? Waar de christident een missie ervaart zijn fellow-christenen te wijzen op de beperkingen van een al te simplistisch christelijk wereldbeeld, ervaar ik mijn missie in het verruimen van het wereldbeeld van mijn fellow-seculieren.

Religie heeft voor mij niets te maken met christendom, boeddhisme, islam, hindoeïsme, of noem ze allemaal maar op. Ook niet met meditatie, yoga, tantra, goeroes of zen. En ook niet met theologie. Dat zijn allemaal systemen of vormen die aan de ene kant ongetwijfeld voor veel mensen behulpzaam zijn geweest iets van zin en betekenis in hun leven te ontwaren en aan de andere kant ten doel hadden en hebben grote groepen mensen op de één of andere manier met hun neus dezelfde kant op te krijgen, met wat voor zuivere of onzuivere motieven dan ook.

Op wat religie in positieve zin uitgelegd voor mij als seculident betekent, heb ik al vaak mijn hersenen gekraakt. Uiteindelijk kom ik steeds weer terug bij de constatering dat religie te maken moet hebben met mijn relatie met het leven, in de meest intieme zin. Dr. Rob Pauls vertelde daarover tijdens een zondagochtendlezing bij de Vrije Gemeente, begin dit jaar, dat Meister Eckehart (1260-1327) daar als volgt over sprak: “God duldt geen pottenkijkers in de relatie tussen Hem en de mens. Het is té intiem.”

Als religie voor mij al enige betekenis heeft moet het te maken hebben met de strikt persoonlijke moraal die ik in precies die intimiteit tracht te ontwikkelen. Het is mijn subject dat worstelend en draaiend een levende dialoog zoekt met iets van objectiviteit. Opdat er iets kan ontstaan waarbij niet alleen recht wordt gedaan aan de objectieve wereld om mij heen, maar ook aan de persoon die ik vermoed te zijn.

Als iemand deze intieme gesprekspartner God noemt heb ik daar geen enkel probleem mee. Dat ik dat zelf niet zo snel doe komt waarschijnlijk precies door die seculiere achtergrond van mij: het is mijn taal niet. Ik noem ’t soms evolutie of liever nog het-leven-zelf. Ook het woord Integriteit vind ik op de één of andere manier passend, omdat precies dát de kwaliteit lijkt van de dialoog. Daar dicteert geen boek, maar spreekt het eigen gezonde hart en verstand.

Hé, dat had een zin van een christident kunnen zijn! Is dat misschien de plaats waar onze wijsvingers elkaar zachtjes raken?

Advertenties

2 reacties »

  1. Een secuchristident?

    Ik ben christelijk opgevoed, maar heb me nooit echt christelijk gevoeld. De verhalen van de dominee en uit de Bijbel vond ik meestal nogal bizar. Dat de essentie van het christendom zou liggen in het feit dat God zijn innig geliefde en onschuldige zoon laat martelen en vermoorden ten einde de schuldige mensen hun zonden te vergeven, verried een ‘Goddelijke’ psychologie waarmee ik weinig tot niets kon aanvangen. Waarom zou God alleen op die perverse manier zonden kunnen vergeven? Waarom was er überhaupt sprake van vergeving? Kon God boos of teleurgesteld zijn? Dat lijkt me toch vreemd voor een wezen dat almachtig en alwetend is. Hij kon immers van te voren weten dat de mens in moreel opzicht niet al te standvastig is. Hij had de mens nota bene zelf geschapen! Kortom: de christelijke leer kon gewoon niet waar zijn. Het is een allegaartje van geschiedenissen en legenden waarvan door bepaalde theologen een heilsgeschiedenis is gemaakt met , zoals gezegd, bizarre trekken.

    De waarheidsvraag heeft mij altijd sterk gemotiveerd: u kunt, beste dominee, priester, goeroe, politicus, dit nu wel beweren, maar is het ook waar? Of zegt u het omdat u denkt dat mensen het graag willen horen en meestal niet zo kritisch zijn dat ze inderdaad de waarheidsvraag stellen? In mijn puberteit daagde het inzicht dat alleen de natuurwetenschap de weg naar de waarheid was en dat de christelijke kerk heeft afgedaan. De theorieën en methoden van de wetenschap zijn helder, logisch en consistent. Zij stelt vragen aan de natuur die de natuur met ja of nee kan beantwoorden. Er wordt geen leer ontworpen op grond van discutabele interpretaties van teksten over discutabele openbaringen van duizenden jaren geleden. De wetenschap doet hier en nu onderzoek naar hoe het zit en ontdekt allerlei wetten, principes en samenhangen die ons inzicht in de werkelijkheid sterk vergroot hebben.

    Toch ontdekte ik tijdens mijn studie natuurkunde dat wetenschap niet alle voor mij relevante vragen beantwoordt. Ten eerste zegt de wetenschap niets over de vraag wat de zin van het of mijn leven is. Zij verklaart weliswaar hoe ik als biologisch organisme ontstaan ben en functioneer, maar niets over de vraag hoe ik te leven heb en wat de bestemming van mijn leven is. Zij vertelt mij niets over de vraag hoe ik moet omgaan met existentiële fenomenen als eenzaamheid, liefde en dood. Ten tweede kan de wetenschap een aantal fundamentele vragen niet beantwoorden, zoals: wat is bewustzijn en hoe ontstaat het? Waarom is er iets en niet veeleer niets? Is er een reden dat wij ons bewust zijn van het bestaan?

    Kortom: de wetenschap leidt tot waarheid, maar niet tot de gehele waarheid. De vragen die ons als zoekende mensen het meest aangaan, laat zij links liggen. Wat dan wel? Dat weet ik niet. Wel heb ik ontdekt dat de filosofie mijn natuurlijke niche is omdat die fundamentele vragen er thuis zijn. Daar kunnen ze diepgaand en zonder reserves besproken worden, daar kan hun mysterie open gehouden en zelfs vergroot worden. Ik ben niet religieus en ik ben niet seculier: een secuchristident? Het denken en ervaren heeft mij geleid naar een vorm van filosofische of rationele mystiek. Dat is een mystiek die zowel religieuze als wetenschappelijke antwoorden op het bestaansmysterie verwerpt, omdat die dit mysterie wegredeneren of verhullen en in die zin aan de mens ondergeschikt maken. Er zijn geen antwoorden, de wereld is afgrondelijk. Maar dat besef kan, op begenadigde momenten, leiden tot een wakkere ervaring van de dingen.

    Reactie door Arnold Ziegelaar — 3 september 2007 @ 12:32 pm

  2. Een religieus-humanist.

    Ik kom uit een katholieke traditie en heb me als kind daar erg thuisgevoeld. Maria was voor mij een persoon die ik adoreerde en bewonderde. Op latere leeftijd werd door o.a door de verplichte kerkdwang mijn geloof getemperd en keerde ik mij af.

    Ik herinner mij later de tranen van mijn moeder die het heel erg vond dat ik mijn kinderen niet liet dopen. De woorden: “Gerda, als je het nog eens moeilijk krijgt in je leven dan heb je geen kader waar je steun en een houvast aan hebt”. En inderdaad in een crisisperiode ontdekte ik mijn eenzaamheid en verlatenheid in deze grote wereld. Toch is dit de periode geweest waar ik op zoek ben gegaan naar wat dan wel de zin en betekenis van mijn Zijn in deze wereld betekent.Ik ontdekte dat je als mens wezenlijk alleen bent met jezelf en daar rust en vrede uit kunt genereren wat niet altijd gemakkelijk is.

    Bij de Vrije Gemeente ontmoet ik mensen die ook bezig zijn met deze vragen en vind daar mensen die mij ondersteunen in mijn bestaan. Ook sta je als mens alleen op deze aardbol, met anderen is dat uit te houden. Het geeft je kracht om verder te gaan. Ik noem mij een humanist (slogan:zelf denken,samen leven). Inderdaad samen leven. En als je hier dan toch bent :de zin aan het leven is voor mij mensen om me heen te inspireren en af en toe soms een steuntje in de rug te geven. Ik weet uit eigen ervaring hoe belangrijk het kan zijn om weer perspectief te vinden. Dat vind je bij jezelf. Als je je eenzaamheid leert kennen ben je samen met jezelf. Het geeft mij kracht om anderen te durven en te kunnen ontmoeten. Respect hebben voor de ontwikkeling en zienswijze van de ander is altijd de maatstaf.

    Waarom voel ik mij uiteindelijk een religieus humanist? Omdat ik mijn verleden meeneem. Ik haal uit alle religieuze tradities inspiratie,maar dan van de mystieke “dwarsliggers” van die tradities die aan mij lieten zien waar het werkelijk omgaat. De liefde voor elkaar.

    Reactie door Gerda Timmerman — 3 september 2007 @ 2:21 pm


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak een gratis website of blog op WordPress.com.

%d bloggers liken dit: